Marka Hakkının İhlali Cezası ve Tazminat Davaları 2025

Marka hakkının ihlali, bir markanın izinsiz olarak kullanılması veya taklit edilmesi halinde karşımıza çıkar. Tescilli marka hakkına tecavüz halinde 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) kapsamında hem tazminat yükümlülüğü hem de cezai sorumluluk vardır.

Bu içerikte marka hakkının ihlali sayılan hallere, marka ihlali cezalarına ve hukuki imkanlar hakkında detaylı bilgilendirme yapılacaktır.

Marka Hakkı Nedir ve Nasıl Alınır?

Marka hakkı, işletmelerin kullandıkları isim, logo veya sloganları üzerinde tekel hakkına sahip olduğunu göstermektedir.  Bu hakkın elde edilebilmesi için Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) nezdinde tescil edilmesi gerekir.

, 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) m.7 hükmüne göre, bir ismin “marka” olarak korunabilmesi için tescil zorunludur. Konu hakkında daha detaylı bilgi için İsim Hakkı Nasıl Alınır? adlı makalemize göz atabilirsiniz.

Bu marka hakkının elde edilebilmesi için TÜRKPATENT nezdinde tescil edilmesi gerekmektedir. Nitekim, SMK m.7 uyarınca marka hakkı sadece tescil yoluyla elde edilir.

Marka Hakkının İhlali Nedir?

Marka hakkının ihlali, marka sahibi izni olmadan ve haklı bir sebep olmaksızın markanın ticari amaçla kullanılmasıdır. İzinsiz olarak kullanma, taklit edilmesi veya lisans haklarının genişletilmesi marka hakkına tecavüz oluşturur.

Marka Hakkına Tecavüz Sayılan Haller Nelerdir?

• Marka hakkına tecavüzden bahsedebilmek için SMK m.29 ve m.7 hükümlerinde yer alan fiillerden birinin gerçekleşmiş olması gerekmektedir:
• İzinsiz Kullanılması: İthalat veya ihracatlarda, ticaret unvanı, işletme adı veya internet alan adı gibi yerlerde kullanılması
• Taklit Edilmesi: Bir markanın ayırt edemeyecek kadar benzerinin üretilmesi, satışa sunulması, depolanması, dağıtımın yapılması
• Lisans Haklarının Genişletilmesi: Marka lisans sözleşmesinde belirtilen hakların dışına çıkara marka hakkını yetkisiz kullanılması
• Marka İşaretinin Kaldırılması: Markanın yer aldığı ürünlerin yetkisiz bir şekilde kaldırılması,

Ancak aşağıdaki durumların varlığı halinde marka hakkının ihlalinden bahsedilemez:

• Kişinin adı ve soyadını kullanması,
• Bir mal veya hizmetin türü, kalitesi veya kaynağına ilişkin açıklamalar yapılması,
• Yedek parça, aksesuar gibi ürünlerinde malın niteliğin belirtilmesi için zorunlu olması

Marka Hakkının İhlalinde Cezai Sorumluluk

Her marka hakkı ihlali, aynı zamanda bir suç sayılmaz. Tescilli bir markaya yönelik hangi hallerin marka hakkına tecavüz suçu oluşturacağı SMK m.30’da düzenlenmiştir:

• İktibas (Aynen Taklit) veya İltibas (Karıştırma) Suçu: Bir markanın taklit edilerek üretme, satışa hazırlama veya satan, ticari amaçla satın alma veya bulundurmaktır. Bu marka ihlalinin cezası bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezasıdır.
• İşaretini Kaldırma Suçu: Marka ismi veya logosunu taşıyan ürün üzerinden izinsiz olarak kaldırılmasıdır. Bu marka ihlalinin cezası İki yıldan dört yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır.
• Yetkisiz Tasarruf Suçu: Bir marka üzerinde hakkı olmadığı halde; rehin tesis etme, lisans verme gibi işlemler yapılmasıdır. Bu marka ihlalinin cezası İki yıldan dört yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır.

Marka ihlali suç duyurusunun zamanaşımı süresi 6 aydır. Bu süre içerisinde şikayette bulunmadığı takdirde marka ihlali cezasının verilme imkanı yoktur.

Marka İhlali Nasıl Tespit Edilir?

Marka hakkının ihlali, düzenli olarak markanın takip edilmesi halinde tespit edilmesi mümkündür. Özellikle e-ticaretin yaygınlaşmasıyla birlikte marka hakkına tecavüz halleri yaygınlaşmıştır. Taklit markaların önüne geçilmesi ve marka ihlallerin tespit edilmesi için başlıca yapılacaklar şunlardır:

• TÜRKPATENT başvuru takiplerini düzenli yapmak: Yeni marka başvurularını kontrol ederek benzer veya aynı markaların tescilini önlemek için itiraz etmek.
• E-ticaret pazaryerlerini kontrol etmek: Trendyol, Amazon, Hepsiburada gibi platformlarda markanızın izinsiz kullanımlarını tespit etmek.
• Sosyal medya takibi: Instagram, X (Twitter), Facebook gibi mecralarda markanızın taklit edildiği hesapları belirlemek.
• Ticaret sicil kayıtlarını incelemek: Yeni kurulan şirketlerin unvanlarını kontrol ederek olası marka ihlallerini önceden saptamak.

İnternet Ortamında Marka İhlali

E-ticaretin yaygınlaşmasıyla birlikte dijital platformlarda marka hakkının ihlali yaygınlaşmıştır. İnternet ortamında marka ihlalinin en sık rastlanıldığı durumlar şunlardır:

• Trendyol Buybox İhlali: Aynı ürünü satan satıcıların, bir başkasının markasını kullanarak haksız olarak satış kutusunda öne çıkmaktadır. Konu hakkında daha fazla bilgi için hukuk büromuzun yayınlamış olduğumuz “Trendyol BuyBox İhlali ve Hukuki İmkanlar” adlı makalemizi inceleyebilirsiniz.
• Alan Adı İhlali: Tescilli bir markanın internet sitesi adı olarak kullanılması mümkündür. Bu durum da marka hakkına tecavüz sayılmaktadır. Konu hakkında detaylı bilgi için “Alan Adı İhlali (Domain İhlali)” adlı makalemizi inceleyebilirsiniz.

Marka Hakkının İhlali Davaları

Tescilli marka hakkına tecavüz halinde marka sahibi tecavüz halinin sona erdirilmesiyle tazminat talep etmesi mümkündür. Uygulanmada tazminat talepleriyle tecavüzün sonlandırılması davaları aynı anda açılmaktadır.

Marka hakkının ihlali halinde başvurabileceği hukuki yollar şunlardır:

• Marka Hakkına Tecavüzüz Tespiti Davası: Bir marka hakkının ihlalinin olup olmadığının tespiti için açılan davalardır.
• Marka Hakkına Tecavüzüz Önlenmesi (Men’i) Davası: Marka ihlalinin gerçekleşmesi veya tekrarlanması muhtemel olması halinde açılmaktadır.
• Marka Hakkına Tecavüzün Durdurulması Davası: Marka hakkına tecavüz halinin mevcut veya devam etmesi halinde açılmaktadır.
• Tazminat Davaları: Marka hakkının ilhlai halinde maddi ve manevi tazminat

Marka Hakkının İhlali Tazminat Davaları

Marka hakkının ihlalinde tazminat talepleri maddi ve manevi tazminattan oluşmaktadır.

• Maddi Tazminat: Marka hakkına tecavüz hallerinin ortadan kaldırılması için harcanan masrafları kapsamaktadır. Marka değerini tekrar artırmaya yönelik reklam çalışmaları buna örnektir.
• Yoksun Kalınan Kar: Marka hakkına tecavüz sebebiyle ortaya çıkan zararlarını kapsamaktadır. Üç şekilde hesaplama yapılması mümkündür:
  • Tecavüz olmasaydı kazanılacak miktar,
  • Tecavüz yerine lisans sözleşmesi olsaydı kazanılacak miktar,
  • Tecavüz edenin net kazandığı kazanç
• Manevi Tazminat: Marka hakkının ihlal edilmesi sebebiyle duyulan duygusal yıpranmanın karşılığı ödenen bedeldir.
• İtibar Tazminatı: Marka hakkına tecavüz sebebiyle marka değerinin düşülmesi halinde talep edilmektedir. Örneğin, kötü marka taklidi sebebiyle müşteri kaybı yaşanması.

Marka Hakkının İhlali Halinde İhtiyati Tedbir ve Delil Tespiti

Bir marka hakkının ihlali söz konusu olduğunda ilk yapılması gereken husus, ihtiyati tedbirle ihlalin ortadan kaldırılmasıdır. İhtiyati tedbire başvurmadan önce, marka hakkına tecavüz edildiğine yönelik delillerin toplanması gerekmektedir. Sosyal medya sayfaları, internet alan adları, sahte ürün fotoğrafları gibi deliller toplanmalıdır.

Elde edilmesi mümkün olmayan deliller için ise marka hakkı ihlalini delil tespitiyle yapılması mümkündür. Uygulamada ihtiyati tedbir kararı verilmeden önce bir bilirkişi atanmakta ve delil tespiti yapılmaktadır.

Marka Hakkının İhlali Halinde İhtiyati Tedbir kararıyla birlikte;

• Marka hakkına tecavüzün sonlandırılmasını
• Tecavüzü konu ürünlerin toplanması,
• Araçlara el konulması,
• Sosyal medya veya Trendyol mağazalarına erişim engeli getirilmesi sağlanmaktadır.

Marka Hakkının İhlali Davalarında Görevli ve Yetkili Mahkeme

• Görevli Mahkeme: İhtisas mahkemeleri olan Fikri ve Sınai Hukuk Mahkemeleridir.
• Yetkili Mahkeme: Marka sahibinin tercihine bağlı olarak, yetkili mahkemeler şunlardır:
  • Marka sahibinin yerleşim yeri,
  • Marka hakkına tecavüz edildiği veya etkilerinin devam ettiği yer

Marka Hakkının İhlali Savunma İmkanları

Marka hakkına tecavüz sebebiyle hakkında suç duyurusunda bulunulan veya tazminat davası açılan kişiler, şu savunma imkanlarına sahiptir:

• Marka Hakkının Tükenmesi: Marka sahibi bir ürünü piyasaya sürdükten sonra, söz konusu ürünlerinin ikinci ve üçüncü satışına engel olamaz. Konu hakkında detaylı bilgi için, hukuk büromuzun “Marka Hakkının Tükenmesi” adlı makalesini inceleyebilirsiniz.
• 5 Yıl Boyunca Markanın Kullanılmaması: Tescil edilmiş markaların 5 yıl kesintisiz olarak kullanılma yükümlülüğü vardır. Marka hakkına tecavüz suçlamasıyla karşılaşan kişi, markanın kullanıldığının ispat edilmesini talep edebilir.
• Sessiz Kalma Yoluyla Hak Kaybı: Marka hakkına tecavüz edildiğini bilmesine rağmen uzun süre sessiz kalınması halinde, dava hakkından vazgeçilmiş sayılır.
• Şikayet Süresi: Marka hakkına tecavüz suçu için şikâyet süresi 6 aydır. Bu süre içerisinde şikayet hakkının kullanılmaması halinde, marka ihlali cezası verilmesi mümkün değildir.

Sonuç

Marka hakkının ihlali, bir markanın izinsiz olarak kullanılması, taklit edilmesi veya üzerinde yetkisiz olarak tasarruf edilmesidir. Ancak, marka hakkının ihlali bir suç değildir. SMK m.30 kapsamında suç sayılan fiiller ayrıca düzenlenmiştir. Marka sahibi hem tazminat davası açabilir hem de savcılıklara suç duyurusunda bulunabilir.

Tüm bu hukuki süreçler için konusunda uzman bir avukattan destek almak alınması gerekmektedir. Marka vekili avukatlarımızdan sunmuş olduğu hizmetler hakkında bilgi için Marka Avukatı sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.